Św. Stanisław urodził się w Szczepanowie, siedemdziesiąt kilometrów od Krakowa. Historycy sytuują datę jego narodzin między rokiem 1030 a 1039. Imiona jego rodziców Wielisław i Bogna, nie są autentyczne i maja znaczenie symboliczne. I choć ród Trzynów przyznaje się do pokrewieństwa z nim, to nie jest to takie pewne. Na pewno jednak bardzo prawdopodobne jest, iż Stanisław pochodził z niezbyt majętnej rodziny szlacheckiej. Swoja naukę, Stanisław zaczął zgodnie z ówczesnym zwyczajem - w rodzinnym domu. Potem - być może u benedyktynów w Tyńcu. Nie jest to jednak pewna wiedza, są przypuszczenia, że studiował w szkole katedralnej w Leodium (dzisiaj Liége w Belgii), a nawet w Paryżu. Jest to jednak bardzo prawdopodobne, bo wielu ówczesnych młodzieńców jeździło po naukę za granicę, a także istniej wzmianka w "III katalogu biskupów krakowskich" o wezwaniu Stanisława ze studiów do Krakowa przez ówczesnego biskupa Sułę -Lamberta ok. roku 1070. Trzeba dodać, że wcześniej - około roku 1060 otrzymał święcenia kapłańskie. A podczas studiów zetknął się z silnym prądem podkreślającym niezależność kościoła od państwa.